Enürezis(Gece İşemesi)

Enürezis, tekrarlayıcı nitelik taşıyan istem dışı işemedir. Çocuklarda sık, yetişkinlerde nadir görülür. Çocuk 3-5 yaşları arasında idrarını gece gündüz kontrol eebilecek biyolojik olgunluğa erişir. Bu yaşlardan sonra ayda en az iki kez gece yatağını, gündüz çamaşırını ıslatması bir bozukluk olarak değerlendirilmektedir. Enüretik çocukların büyük çoğunluğunda istem dışı işemeler bebekliklerinden beri süre gelmektedir; buna birincil enürezi denir. En az bir yıl gibi bir süre çişini kontrol edebildikten sonra ıslatmaya başlayanlar vardır, bun da ikincil enürezi denir. Birincil enürezis daha sık görülür.

Enürezis genellikle tek belirti olarak görülürse de, enkoprezi, somnambulizm, gece kabusları, kekemelik, tik ile birlikte görüldüğü durumlar da vardır. Bu belirtilerden biri ya da birkaçı ile birlikte görüldüğünde, ruhsal bozukluğun daha önemli olduğu düşünülmektedir. Enürezisin yaygınlığı artan yaşla birlikte azalır. Buna göre, araştırmalarda 2 yaşında %82,3 yaşında %49,4 yaşında %26 ve 5 yaşında %7 oranında enürezis kaydedilmektedir.

Oluş Nedenleri:

Yapılan araştırmalar enürezide ailesel bir yatkınlık olduğu görüşünde birleşmektedir. Enüretik çocukların %75’inin birinci derecede akrabalarında devam eden ya da geçmiş olan enürezi bulunduğu bildirilmiştir. Yine yapılan araştırmalarda monozigot ikizlerde eş hastalanma (konkordans) oranının %69, dizigot ikizlerde %2 olduğu saptanmıştır. Çevresel nedenler arasında yetersiz tuvalet eğitimi ve düşük sosyokültürel düzey yer almaktadır. Bazen ruhsal travmalar, özellikle ikincil enürezisin ortaya çıkışında önemli rol oynamaktadır. İdrarını kaçırmanın, dinamik açıdan regresyon, saldırgan duygular, pasifagresyon ve anksiyetenin dışa vuruş şekli olabileceği düşünülmektedir. Enüretik çocuklarda sıklıkla derin uyku ve zor uyandırma öyküsü bulunmakla birlikte, uyku yapısı normaldir ve idrar kaçırma dönemleri ürodinamik değişiklikler olmaksızın her uyku evresinde meydana gelebilmektedir. Bununla birlikte, enüretik çocuklarda gecenin ilk 2-3 saatinde uyanabilme oldukça zordur ve ıslatma sıklıkla bu dönemde görülmektedir.

DSM-IV Enürezis için Tanı Kriterleri

A. Yatağa y da giysilere yineleyen bir biçimde idrar kaçırma (istemsiz ya da amaçlı olarak)

B. En az ardışık 3 ay, haftada iki kez ortaya çıkan bir sıklıkta olması ya da klinik açıdan belirgin bir sıkıntı doğurması ya da toplumsal, okulda (mesleki) ya da önemli diğer işlevsellik alanlarında bozulma yapması ile belirli olmak üzere bu davranış klinik açıdan önemlidir.

C. Takvim yaşının en az 5 olması (ya da eşdeğer bir gelişim düzeyi)

D. Bu davranış sadece bir maddenin sadece bir maddenin (örn. Bir diüretik) ya da genel tıbbi bir durumun (örn. Diyabet, spina bifita, bir konvülsiyon bozukluğu) doğrudan fizyolojik etkilerine bağlı değildir.

Tipini belirtiniz:

Sadece Noktürnal: İdrar kaçırmanın sadece gece uykusu sırasında olması.

Sadece Diürnal: İdrar kaçırmanın uyanık olunduğu saatlerde olması.

Noktürnal ve Diürnal: Yukarıdaki iki alt tipin bir birleşimi.

Tedavi

Enürezisin genellikle belirli bir nedeni olmaması ve tedavi edilmese de enürezis kendiliğinden iyileşme eğiliminden dolayı bazı metodlar bir miktar başarı sağlamıştır.

Uygun Tuvalet Eğitimi

Ana babanın pekiştirmesini kullanan uygun tuvalet eğitimi, özellikle önceden idrar kontrol döneminin olmadığı enüreziste denenmiştir. Tuvalet eğitimine girişilmezse, ana babalara ve hastaya girişim konusunda rehberlik yapılmalıdır. Esas nedeni belirlemede ve çocuğun süreci izlemesinde kayıt tutma yardımcıdır ve bir pekiştireç olabilir. Özellikle yıldız tutma kartları yararlı olabilir. Çocuğun tuvalet eğitimi için yatmadan önce sıvıyı kısıtlama ve gece kaldırma diğer faydalı tekniklerdir.

Davranış Terapisi

Zil (veya sinyal) ve ped tertibatı ile klasik koşullandırma genellikle en etkin enürezis tedavisidir. Uyanık saatlerde süreleri uzatarak idrara çıkılmasının geciktirilmesi teşvik edilip ödüllendirilmesi ile yapılan mesane eğitimi de kullanılır. Bazen etkili olsa da, yöntem zil ve pede göre kesin yetersizdir.

Psikoterapi

Enürezisle ilgili pek çok psikolojik ve psikoanalitik kuram geliştirilmesine karşın, kontrollü araştırmalar psikoterapinin tek başına enürezis tedavisinde etkili olmadığını göstermiştir. Buna karşın, eşlik eden psikiyatrik sorunları ve bozukluğa bağlı olarak çıkan emosyonel ve ailevi sorunları iyileştirmede yararlı olabilir.

Psk. Ferhat Akpınar

Kaynakça

Bahalı, K, M., Tahiroğlu, Y. A., Güzel, E., Avcı, A., Enürezis çocukların sosyodemografik

özellikleri ve tedavi yaklaşımları

DSM-IV Ruhsal Bozuklukların Tanısal Ve Sayımsal El Kitabı, Dördüncü Baskı

Harold I. Kaplan., Benjamin J. Sadock., Klinik Psikiyatri, Nobel Tıp Kitapevleri.

Öztürk, O., Ruh Sağlığı ve Bozuklukları, 9.Basım, Ankara, 2002.