AViGEN - Psikoterapi ve Hipnoterapi. Uzman Psikolog Gülşah Beştav,0216 362 49 41

0-3 Yaş gelişim takibi

Kimlik ve kişilik gelişiminde en kritik dönem 0 ila 3 yaş arasıdır. Bu dönem Freud'un dürtü kuramı ve ego gelişimi gibi temel kavramlarını kabul eden ancak bu kavramları daha da geliştiren araştırmacılar tarafından yakından izlenmiştir. Anna Freud, Melanie Klein, Eric Ericsson, J. Piaget, Otto Kernberg, Heinz Kohut, James Masterson ve diğer araştırmacılar bu dönemde gelişmekte olan bebeğin anne, kardeşler ve baba ile olan ilişkilerinin ve algılamalarının yaşamın bir çok alanındaki duygusal ve düşünsel yapıyı etkilediğini göstermişlerdir. Bu amaçla annelerin; sosyal bir ortamda paylaşarak bebek gelişimi konusunda bilgilenmelerinin ve desteklenmelerinin önemine inanıyoruz.

0-3 yaş içindeki dönemlerde ortaya çıkan temel değişimler şu şekilde özetlenebilir.

0 - 1 ay

Bağımlı dönem: Mahler'in normal otistik evre olarak adlandırdığı dönemdir. Gözler netlik ayarı yapamadığı için ve ayrıca gelişim için güç toplaması gerektiği için içine kapalı bir sistem söz konusudur. Sanki kendi besinini tüketen kapalı bir yumurta gibidir. Günün önemli bir zamanı uykuda geçer. Ancak gereksinimler nedeniyle uyanır. Doyuma ulaştığında yeniden yarı-uyku ve uyku dönemine girer. Yeni doğanda sadece MORO refleksleri adı verilen temel reaktif refleksler vardır. Zamanla görsel izleme, anne memesinedoğru dönme gelişmle birlikte ilerlerken yakalama, emme ve Moro refleksleri zamanla azalır. Bu devre daha çok beden ile dış ortamın uyumuna yönelik adaptasyon dönemidir. Dış çevreden gelen uyarılara karşı kısıtlı da olsa yanıtlar mevcuttur ancak bir tür geçiş yanıtları şeklindedir. Bu devrede bebek için sadece kendisi vardır. Anne ile kendisi bir bütündür ve sadece ağzı ve anne memesi vardır. Meme o istediğinde süt verir (olumlu-haz) ve dışkılarsa (olumsuz-elem) altı temizlenir. Gaz olursa çıkartılır. Bu dönem genel olarak primer narsist dönem olarak da adlandırılır.

2 ay - 6 ay

Ayrışmamış kendilik ve nesne ilişkileri dönemi: Doyuran seven ve ödüllendiren anne iyi bir nesne olarak algılanır. Doğal olarak bu tip yaklaşımlar bebekte iyi kendilik tasarımını ortaya çıkartır. Bazen ise ortamın ve şartların gereği doyumsuz, huzursuz ve kötü anlar mevcuttur ve bu durumlar bebekte nesnenin kötü olarak algılanmasına ve karşılığında kendisinin de kötü olarak hissedilmesine yol açar. Yaklaşık 4 üncü aydan başlayarak ayrılma süreçleri aktif hale gelmeye başlar. Bu dönemden itibaren çocuk çevresiyle daha yoğun ilgilenmeye ve ara sıra emme işleminden uzaklaşmak için kafasını geriye atmaya başlar. Bu reaksiyon daha çok altıncı ayda belirginleşir. Ancak bu tür tasarımlar ilkeldir ve bütüncüldür. Ayrışma henüz gerçekleşememiştir.

8 ay - 36 ay

Kendilik ve nesne ayrışması dönemi: 4 üncü ayda belirginleşmeye başlayan ayrışma süreci 8 inci ayda daha belirginleşir. Beden ayrı bir varlık olarak hissedilmeye başlar. Meme ve süt her zaman ulaşılabilir değildir ama mesela başparmağına her zaman ulaşabilmektedir. Haz içeren doyumlu dönemler ile huzursuz ve açlık içeren dönemler daha iyi farkedilmeye başlar. Arasıra ayrılan veya uzaklaşan anne ile ilgili zihinsel tasarımlar oluşmaya başlar. Anne ve anne olmayanla ilgili zihinsel tasarımlar oluşmaya başlayınca bazen yabancılara karşı endişeler belirginleşir. Eğer anne ile uygun ve uyumlu bir dönem geçirildiyse yabancılar ilgi ile izlenir. Tersi hallerde yabancılar endişe kaynağı halini alabilirler. 16-18 aya kadar olan sürede bebekler sevgi duydukları nesle ile bütünleşirler ve kimlik duygusunu geliştirirler. 24 aya doğru anne ile kalma isteği ile ondan uzaklaşma içgüdüsü nedeniyle anneyi memnun etme ve ona karşı yönelttiği ayrılmanın engellenmesine karşı oluşan öfke arasında kalır. Bu durum, anneye yönelik iki duygululuk açığa çıkartır. Bu gelişim döneminde korku hisleri belirginleşir; nesnenin kaybedilmesi korkusu, nesnenin sevgisinin kaybedilmesi korkusu gibi. Çocuğun bu dönemde motor gücü büyük oranda gelişmiştir. Çevresini etkin olarak araştırmaktadır. Yeterince iyi anne çocuğa ihtiyacı olan araştırma ve özgürlük alanını ve bağımsızlığını sağlayabilir. Geri döndüğünde sağlam ve yerinde duran bir dayanak olarak orada olacağı duygusunu vermelidir. Bu ayrışma ve tekrar bağlanma döneminde belirgin olarak iyi kendilik ve kötü kendilik de olgunlaşır. Ayrımın farkına varılır. Patolojik durumlarda bu ayrışma ve tekrar bağlanmada sorunlar yaşanabilir.

0-3 yaş içindeki pre-ödipal dönem ile, bunu takib eden 4-6 yaş arası ödipal dönem bebeğin gelişiminde yakından izlenmesi gereken ve annelerin kendi sıkıntılarını veya kimlik örüntülerini bebeğe yansıtırken dikkatli olmaları gereken bir dönemdir. Gözetim ve desteğe ihtiyaç duyabilecekleri bir dönemdir.